۱. گزارش خبری تحلیلی
### کلاسهای ۳۶ نفره ممنوع! / مهلت قانونی وزارت آموزش و پرورش برای تحقق عدالت آموزشی
در تازهترین اقدام وزارت آموزش و پرورش برای ساماندهی نیروی انسانی و ارتقای کیفیت یادگیری، تشکیل هرگونه کلاس با تراکم بیش از ۳۵ دانشآموز در تمامی دورههای تحصیلی برای سال تحصیلی جدید ممنوع اعلام شد.
بر اساس شیوهنامه ساماندهی نیروی انسانی سال تحصیلی **۱۴۰۶-۱۴۰۵** که به مدیریتهای آموزش و پرورش شهرستانها ابلاغ شده، وزارت آموزش و پرورش با هدف «تمهید مقدمات شروع باشکوه سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶»، «تأمین نیروی انسانی متخصص» و «تحقق عدالت در دسترسی به آموزش»، ممنوعیت قطعی تشکیل کلاسهای بالای ۳۵ نفر را در رأس دستور کار خود قرار داده است.
**🔹 جزئیات شیوهنامه جدید:**
– **ممنوعیت کامل کلاسهای بالای ۳۵ نفر** در تمامی مقاطع و پایههای تحصیلی
– **اولویت تخصیص نیروی انسانی** با معلمان، مدیران مدارس دولتی، سرپرستان خوابگاهها و نیروهای کیفیبخشی مدارس شبانهروزی
– **ابطال تمامی رویهها و بخشنامههای مغایر** با این مصوبه
– **مسئولیت اجرای کامل شیوهنامه** بر عهده مدیر آموزش و پرورش هر شهرستان
**🔹 چالشهای پیش رو:**
با وجود این مصوبه قاطع، مسیر اجرای آن با موانع جدی روبهرو است. بررسیها نشان میدهد که:
۱. **کمبود شدید فضای آموزشی:** تنها در استان تهران ۱۳ هزار کلاس درس کمبود وجود دارد که کاهش تراکم را با چالش جدی مواجه کرده است.
۲. **شکاف میانگین تراکم کلاسی:** میانگین تراکم دانشآموزان در مدارس تهران ۳۳ نفر است، در حالی که میانگین کشوری حدود ۲۶ دانشآموز در هر کلاس گزارش شده است.
۳. **آمار نگرانکننده کلاسهای پرتراکم:** به عنوان نمونه، در استان کرمان **۱۶۲۱ کلاس بالای ۳۵ نفر** شناسایی شده است که مدیرکل آموزش و پرورش این استان، تراکم بالا را «زمینهساز اختلال در روند یاددهی و یادگیری» دانسته و کاهش آن را از «مهمترین اولویتها» عنوان کرده است.
۴. **تناقض با استانداردهای مطلوب آموزشی:** معاون آموزش ابتدایی وزیر آموزش و پرورش پیشتر تأکید کرده بود که تراکم مطلوب در دوره ابتدایی باید **حداکثر ۲۰ تا ۲۶ دانشآموز** در هر کلاس باشد.
**🔹 نقد و بررسی کارشناسان:**
برخی فعالان و صاحبنظران آموزشی ضمن استقبال از این تصمیم، نسبت به چالشهای اجرایی آن هشدار دادهاند:
*«تصویب چنین مصوبهای گامی رو به جلوست، اما بدون تأمین زیرساختهای لازم، صرفاً یک وعده روی کاغذ باقی میماند. در عمل، کاهش تراکم کلاسی نیازمند احداث فضاهای آموزشی جدید و جذب معلمان کافی است که هر دو نیازمند بودجههای هنگفت و برنامهریزی بلندمدت هستند.»*
همچنین پژوهشهای انجامشده حاکی از آن است که تراکم بالای کلاسها، نهتنها بازدهی یادگیری را کاهش میدهد، بلکه بر انگیزش تحصیلی، مشارکت فعال و تعامل دانشآموزان با یکدیگر نیز تأثیر منفی میگذارد.
—
## ۲. گزارش میدانی و مردمی
### در یک کلاس ۴۰ نفره چه میگذرد؟ / روایتی از زبان معلمان و والدین
**تهران – سارا محمدی، خبرنگار ما**
در یکی از مدارس دولتی منطقه ۱۵ تهران، خانم مرادی، معلم باسابقه دوره ابتدایی، از چالشهای روزمره خود میگوید:
> *«سال گذشته کلاس من ۴۱ دانشآموز داشت. وقتی این تعداد بچه را در یک فضای محدود جمع میکنی، عملاً امکان توجه فردی به هر دانشآموز از بین میرود. نیمی از وقت کلاس صرف مدیریت نظم و جمعآوری برگهها میشود. بعضی از بچهها در ردیفهای آخر کلاس، صدای مرا بهسختی میشنوند. در این شرایط، معلم در نقش یک «مدیر ترافیک» ظاهر میشود، نه یک مربی و تسهیلگر یادگیری.»*
آمارها نشان میدهد که مشکل مرادی، یک مسئله فردی نیست؛ بلکه معضلی نظاممند است. میانگین تراکم دانشآموزان در تهران ۳۳ نفر است، اما در برخی کلاسها این عدد تا ۴۰ نفر و بیشتر نیز میرسد.
مائده، مادر یکی از دانشآموزان پایه پنجم، از تجربه فرزندش میگوید:
> *«پسرم سال گذشته کلاس ۳۸ نفره داشت. در جلسه اول سال، معلم به ما گفت که فرصت تصحیح تکالیف همه دانشآموزان را ندارد و از ما خواست خودمان تکالیف بچهها را بررسی کنیم! این یعنی تعلیم و تربیت، عملاً به خانهها منتقل شده و نقش معلم کمرنگتر از همیشه شده است.»*
مدیرکل آموزش و پرورش استان کرمان، محمدرضا فرحبخش، در نشستی با اشاره به این معضل هشدار داد: *«تراکم بالای کلاس درس، زمینهساز اختلال در روند یاددهی و یادگیری است.»* او کاهش تراکم را یکی از مهمترین اولویتهای آموزش و پرورش استان کرمان خواند و از وجود **۱۶۲۱ کلاس بالای ۳۵ نفر** در این استان خبر داد.
اما در میان این مشکلات، روزنههایی از امید نیز دیده میشود. مدیرکل آموزش و پرورش تهران، با اشاره به اضافه شدن **۲۲ مدرسه و حدود ۳۱۵ کلاس درس جدید** در پایتخت، از تلاش برای کاهش تراکم کلاسها خبر داده و تأکید کرده است که در سال تحصیلی جدید، هیچ کلاسی در تهران بدون معلم نخواهد بود.
اکنون باید دید مصوبه جدید وزارتخانه، در عمل تا چه اندازه میتواند وعده «کلاسهای ۳۵ نفره» را محقق سازد و آیا زیرساختهای لازم برای تبدیل این آرزو به واقعیت فراهم است یا خیر
